Corona: niet panikeren aub!

19 maart 2020

Corona in België: stop de paniekzaaierij!!

Wij, de huisartsen, worden dagelijks overstelpt met vele vragen en grote ongerustheid. Vandaar deze reactie. Hetgeen ik hier schrijf is géén visie, het is gebaseerd op cijfers. Als huisarts met 26 jaar ervaring kan ik het niet langer aanzien hoe de bevolking mentaal gemarteld wordt met info waarin de nuancering dikwijls ver te zoeken is en als enig doel paniekzaaierij lijkt te hebben. Terwijl het juist van belang is om bij rampen orde en rust te brengen.

Wat de wetenschap betreft: Wetenschap is meten, interpreteren en conclusies trekken met de nodige terughoudendheid omwille van eventuele fouten die in je metingen kunnen voorkomen.                                                Een voorbeeld: op dit ogenblik (19 maart, namiddag) zijn er volgens ‘worldometers’ 225.000 besmettingen met het coronavirus wereldwijd, in België 1795. Maar om in België nog een test te mogen ondergaan moet je al zwaar ziek zijn, hoogstens enkele percenten van de coronapatiënten komt hiervoor in aanmerking. Voor de rest van de wereld is dit niet anders. Dit getal is dus vele malen hoger, niemand weet hoeveel maar specialisten schatten 6 à 10 keer meer dus zo’n 10 à 20.000 besmette Belgen lijkt correcter. Uiteraard zullen de aantallen van de minst zieken, de grootste groep,  het zwaarst onderschat worden omdat zij onder de radar blijven. Maar daarop worden wel de percentages berekend van de mensen die op intensive care terechtkomen of sterven, want die cijfers zijn wél juist gekend. Procentueel zijn de sterftecijfers dus zwaar overschat.

Wat betreft de sterftecijfers: In Wuhan (11 miljoen inwoners) waren er 110 intensive carebedden ter beschikking. Aangezien de epidemie niet voorzien was en er dus geen voorzorgsmaatregelen konden getroffen worden, was deze capaciteit al snel te weinig om het aantal zieken op te vangen. België heeft 1900 intensive carebedden en is wél voorzien. Op dit ogenblik zijn er in China 3245 coronadoden sinds de uitbraak in december, maar gemiddeld vallen er dagelijks zo’n 48.000 doden te betreuren in China (1,4 miljard inwoners gedeeld door gemiddeld 80 levensjaren gedeeld door 365 dagen per jaar). Dus op die pakweg 3 maanden waren zowiezo méér dan 4.000.000 mensen gestorven (48.000 x 90 dagen). Van die coronadoden zitten de meesten bij de groep van mensen die anders ook kortelings zou overleden zijn.  Zelfde redenering voor België: hier sterven gemiddeld per dag zo’n 370 mensen, en er zijn op dit ogenblik in totaliteit 21 coronadoden sinds de uitbraak begin februari. Sindsdien zijn er ‘van nature’ ook reeds meer dan 15.000 Belgen overleden. Véél van die 21 coronadoden zaten bij de groep die zowiezo ging overlijden. Even ter vergelijking: jaarlijks sterven zo’n 450 Belgen in het verkeer, dikwijls jonge mensen, dat is op anderhalve maand ook zo’n 56 mensen en dit zijn meestal véél jongere mensen maar toch heeft niemand schrik in het verkeer. In grote medische studies (cholesterolmedicatie, bloeddrukverlagers etc) is het belangrijkste eindcijfer de ‘totale sterfte’. Zoals je hierboven opmerkt en volgens hetgeen we nu weten zal door deze epidemie de totale sterfte nauwelijks of niet beïnvloed worden, zelfs niet in Italië waar jaarlijks 750.000 mensen zowiezo sterven. Wereldwijd sterven jaarlijks 250.000 à 650.000  mensen aan de griep ondanks alle vaccinaties, nu zijn er 10.000 coronadoden.

Wie wordt ziek? Iedereen kan besmet raken maar niet iedereen wordt ziek. Heel veel mensen blijven onder de radar. Ik heb hier honderden telefoons gehad van zieke mensen waarvan er hoogstwaarschijnlijk een heel aantal bij waren met coronabesmetting. Kinderen hebben meestal weinig of geen symptomen. Idem dito voor gezonde volwassenen onder de 60 jaar, weinig kans op zware complicaties. Wanneer artsen met uitzonderlijke verhalen en zelfs scans komen opdraven van uitzonderlijke zwaar getroffen jongvolwassenen, dan is dat in mijn ogen misdadig gedrag. Dit is anti-wetenschap (waar we ons baseren op cijfers) en daar wordt niemand beter van. Integendeel, natuurlijk hebben volwassen dertigers tot vijftigers veel meer kans om besmet te geraken wegens veel uitgebreidere sociale contacten wereldwijd, maar daarom sterven ze er nog niet aan.

Momenteel zijn er drie grote uitdagingen: (1) de beheersbaarheid, dus dat er niet méér zwaar zieken zijn dan ziekenhuisbedden (2) het verloop van de infectie: we moeten er ooit eens vanaf geraken en (3) de ‘collateral damage’ van al die maatregelen.

(1)  BEHEERSBAARHEID:Dat het aantal gehospitaliseerden niet uit de hand mag lopen is zeer belangrijk. Maar wie zijn de grootste kanshebbers op een hospitaalopname? Dit heeft veel te maken met immuniteit: die daalt met stijgende leeftijd én met het al dan niet aanwezig zijn van andere aandoeningen (de zogenaamde comorbiditeit). Hoe lager je immuniteit, hoe groter de kans dat je in de problemen komt én dat er een ziekenhuisopname (met eventueel beademing) aan te pas komt. Dat de risicogroep maximaal moet beschermd worden, dat staat buiten kijf. De anderen zullen veel minder ziek zijn en zullen meestal vanzelf genezen zonder ziekenhuishulp.  Momenteel zijn er zo’n kleine 100 zware zieken die intensive care nodig hebben. Er zijn 1900 bedden beschikbaar, weliswaar kunnen die niet allemaal vrijgemaakt worden voor coronazieken maar er is toch een grote reserve momenteel. Als je er dus kan voor zorgen dat de grootste risicogroepen maximaal afgeschermd worden moet dat volstaan.

(2)  VERLOOP VAN DE INFECTIE: Na een besmetting volgt een incubatietijd van gemiddeld  6 dagen, dus gedurende die tijd ben je niet ziek maar geef je het virus wél door. Dit kan echter oplopen tot méér dan 20 dagen in uitzonderlijke gevallen. Erna wordt je al dan niet ziek, en daarna ben je immuun. We weten dat het een zéér besmettelijk virus is: het is erin geslaagd om op enkele maanden van één persoon de hele wereld te besmetten. De kunst zal dus zijn om ervoor te zorgen dat het ook uitgeroeid wordt, anders gaan alle risicogroepen ook besmet raken en dat wordt een catastrofe. Zolang er nog enkele besmette mensen zijn en veel mensen zonder immuniteit is de epidemie niet overwonnen en zal ze onmiddellijk terug opflakkeren via deze mensen en de zwakkeren alsnog kunnen bereiken. Dit is de zogenaamde ‘tweede golf’ waarvoor nu al gevreesd wordt in de landen waar ze superstricte maatregelen hebben toegepast (en dus de grote meerderheid niet immuun is). Wetenschappers zeggen dat een epidemie vanzelf uitdooft als 60 à 70% van de bevolking immuun is. Een vaccin zal nog minstens een half jaar op zich laten wachten. Als je dit allemaal in overweging neemt dan lijkt de Nederlandse aanpak de meest logische: een groepsimmuniteit opbouwen door de zwaksten zeer goed te beschermen en de anderen op gecontroleerde wijze laten besmetten om op die wijze zo snel mogelijk aan die 60% à 70% te komen. Het virus heeft dan te weinig mogelijkheden om zich nog verder te verspreiden en de epidemie dooft uit. Uiteraard is men ook in Nederland bang dat het onbeheersbaar wordt, maar dat risico nemen ze erbij omdat het alternatief van een eindeloze epidemie in de tijd nog veel meer nadelen heeft volgens hen.

(3)  COLLATERAL DAMAGE: Deze oorlogsterm bedoelt dat elke ingreep ook nevenwerkingen heeft. Met de aanpak van deze epidemie zal het niet anders zijn. Momenteel wordt de ganse maatschappij mentaal en economisch op de proef gesteld. We zitten nog maar in de eerste dagen, dus iedereen is nog relatief fris. Maar dat kan snel veranderen. De zwakkeren en eenzamen zitten momenteel te verkommeren op hun kamer. Na een rotslechte winter is het eindelijk lenteweer en vele mensen kunnen er niet van genieten. Dit gaat ongetwijfeld de immuniteit van vele mensen aantasten, met de meest kwetsbaren op kop! Op termijn worden de huidige maatregelen een uitputtingsslag met stijgende vermoeidheid en dalende immuniteit van patiënten en zorgverleners. Zeker indien er een ‘tweede golf’ zou komen (zoals hierboven besproken) dan is de situatie niet meer te overzien. De duurtijd van de maatregelen is dus zéér belangrijk. Wat het economische aspect betreft: het is niet mijn taak om hierover te redetwisten maar ook hier zal met de dag méér en méér stress gepaard gaan (faillissementen etc), maar ook achteraf zal de rekening enorm zijn met alle gevolgen vandien voor de gezondheidszorg en de algemene gezondheid van de bevolking. Niet te onderschatten!

BESLUIT: Vele patiënten hebben me in paniek gebeld en zijn gebrainwasht door de informatie die ze de laatste tijd te verwerken krijgen. Sommigen voelen zich geroepen om allerhande niet-gefundeerde berichten de wereld in te sturen. De bedoeling ervan ontgaat me, maar beseffen deze mensen niet wat ze hiermee aanrichten? De wijze waarop de epidemie aangepakt wordt is ter discussie maar zal verregaande gevolgen hebben. De factor ‘tijd’ mag daarbij niet onderschat worden en zal een belangrijke rol gaan spelen in de volgende weken. Alles op een rijtje gezet lijkt het streven naar een snelle ‘groepsimmuniteit’ mét maximale bescherming van de zwakkeren de meest logische aanpak.

************************************************************************************************************************************

UPDATE 21 maart, 9u

Momenteel zijn er 31 overledenen, waarvan de meeste hoogbejaarden waren met reeds een sterk verzwakte gezondheid. Reden te meer om extra goed op te passen met mensen boven de 70, zéker als ze al andere aandoeningen hebben zoals hartproblemen, longproblemen, diabetes, etc. Ook jongere mensen met een verzwakte immuniteit moeten zeer goed oppassen. Maar zoals hierboven gezegd, al de rest moet zich niet onnodig ongerust maken.

************************************************************************************************************************************

UPDATE 23 maart, 13u

Nu 88 overlijdens. De curve met bijkomende opnames op intensive care zou reeds beginnen afvlakken. Dat is goed nieuws.

*************************************************************************************************************************************

UPDATE 9 april, 14u

Ondertussen is de overlijdenscurve aan 't afvlakken en er staan nog 1000 intensive carebedden leeg. En dit ondanks het feit we relatief de tweede hoogste aantal mensen in intensive care hebben ter wereld (Spanje heeft er nog iets meer per inwoner). Maar de vraag blijft: hoe gaan we aan die groepsimmuniteit geraken? Momenteel zou zo'n 5% immuun zijn in België?? Dus nog zo'n 65% te gaan? Ik hoor en zie geen visie hieromtrent. 

 

Dr. Van der Mieren Kris